മാർച്ച് 4: ലാലാ ഹർദയാൽ സ്മൃതിദിനം

ഭാരതത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര ചരിത്രം ഇതിഹാസതുല്യമായി പരന്ന് കിടക്കുന്നു. ഭാരതത്തിന് വെളിയിൽ വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നു കൊണ്ട് നമ്മുടെ സ്വാതന്ത്രത്തിന് വേണ്ടി നടത്തിയ മഹത്തായ പരിശ്രമങ്ങളെ നാം ഇനിയും അറിയേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.

1884 ഒക്ടോബർ 14 ന് ഡൽഹിയിലാണ് ലാലാ ഹർദയാൽ ജനിച്ചത്.
ജില്ലാ കോടതിയിൽ റീഡറായി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന അച്ഛന്റെ പേര് ഗൗരിദ്യാൽ മാത്തൂർ, അമ്മയുടെ പേര് ഭോലി റാണി.

കേംബ്രിഡ്ജ് മിഷൻ സ്കൂളിലും ഡൽഹി സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് കോളേജിലും അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. സംസ്കൃതത്തിൽ ബിരുദം നേടി പഞ്ചാബ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് സംസ്കൃതത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും നേടി. 1905-ൽ സംസ്‌കൃതത്തിൽ ഉപരിപഠനത്തിന് ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്ന് രണ്ട് സ്‌കോളർഷിപ്പുകൾ ലഭിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം 1908-ൽ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിൽ തിരിച്ചെത്തി.

വിദ്യാർത്ഥി ജീവിതം മുതലേ രാജ്യസ്‌നേഹം അദ്ദേഹത്തിൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു. മാസ്റ്റർ അമീർ ചന്ദ്, ഭായ് ബാൽ മുകുന്ദ് തുടങ്ങിയവർക്കൊപ്പം ഡൽഹിയിൽ യുവാക്കളുടെ ഒരു സംഘം രൂപീകരിച്ചു. ലാഹോറിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാർട്ടിയിൽ ലാലാ ലജ്പത് റായിയെപ്പോലുള്ള യുവാക്കൾ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.

ലണ്ടനിൽ, ഭായ് പരമാനന്ദ്, ശ്യാം കൃഷ്ണ വർമ്മ തുടങ്ങിയവരുമായി ലാലാ ഹർദയാൽ ജി ബന്ധപ്പെട്ടു. ബ്രിട്ടീഷ് ഗവൺമെന്റിന്റെ സ്കോളർഷിപ്പിൽ വിദ്യാഭ്യാസം സ്വീകരിക്കാൻ അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചില്ല. ശ്യാം കൃഷ്ണ വർമ്മയുടെ സഹായത്തോടെ ‘പൊളിറ്റിക്കൽ മിഷനറി’ എന്ന പേരിൽ ഒരു സംഘടന രൂപീകരിച്ചു. ഇതിലൂടെ ഇന്ത്യൻ വിദ്യാർത്ഥികളെ രാജ്യത്തിന്റെ മുഖ്യധാരയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.

ലാലാ ഹർ ദയാൽ ലാഹോറിലെത്തി ‘പഞ്ചാബ്’ എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പത്രത്തിന്റെ എഡിറ്ററായി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനം വർദ്ധിക്കുന്നത് കണ്ട്, സർക്കാർ വൃത്തങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അറസ്റ്റിനെക്കുറിച്ച് സംസാരമുണ്ടായപ്പോൾ, ലാലാ ലജ്പത് റായി അദ്ദേഹത്തെ വിദേശത്തേക്ക് അയച്ചു. 1910-ൽ ഹർദയാൽ അമേരിക്കയിലെ സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോയിലെത്തി. ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് പോയ തൊഴിലാളികളെ അവിടെ സംഘടിപ്പിച്ചു

1913 ജൂൺ 25നാണ് അദ്ദേഹം ഗദ്ദർ പാർട്ടി സ്ഥാപിച്ചത്. ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തെ അട്ടിമറിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ അമേരിക്കയിലെ സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോയിലെ ‘അസ്റ്റോറിയ’യിലാണ് പാർട്ടി പിറവിയെടുത്തത്. ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇന്ത്യയിൽ നടത്തുന്ന ക്രൂരതകളിലേക്ക് ലോകശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു കൊണ്ടായിരുന്നു പ്രാഥമിക പ്രവർത്തനം
. കാനഡ, ചൈന, ജപ്പാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ പുതിയ പാർട്ടിയുടെ ശാഖകൾ തുറന്നു. ലാലാ ഹർദയാൽ അതിന്റെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.

ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ലാലാ ഹർദയാൽ ഇന്ത്യയിൽ സായുധ വിപ്ലവം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. 1915 ജൂണിൽ ജർമ്മനിയിൽ നിന്ന് രണ്ട് കപ്പലുകളിലായി തോക്കുകൾ ബംഗാളിലേക്ക് അയച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും രഹസ്യ വിവരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രണ്ട് കപ്പലുകളും ബ്രിട്ടീഷുകാർ കണ്ടുകെട്ടി. ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര സമരത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡ്, തുർക്കി തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലും ഹർദയാൽ യാത്ര ചെയ്തു. കുറച്ചുകാലം ജർമ്മനിയിൽ വീട്ടുതടങ്കലിലായിരുന്നു. അവിടെ നിന്ന് അദ്ദേഹം സ്വീഡനിലേക്ക് മാറി, അവിടെ അദ്ദേഹം തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ 15 വർഷം ചെലവഴിച്ചു.

1987-ൽ, ഇന്ത്യയുടെ തപാൽ വകുപ്പ് “ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായുള്ള പോരാട്ടങ്ങൾ” എന്ന പരമ്പരയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒരു സ്മാരക തപാൽ സ്റ്റാമ്പ് പുറത്തിറക്കി.

1939 മാർച്ച് 4 ന് അമേരിക്കയിലെ ഫിലാഡൽഫിയയിൽ വച്ച് ലാലാ ഹർദയാൽ അന്തരിച്ചു.